"น้ำหล่อเลี้ยงป่า" เรื่องราวเพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ผู้ทรงงานสนับสนุนพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

เรื่องราวแห่งพระราชกรณียกิจที่สะท้อนพระอัจฉริยภาพด้านการอนุรักษ์ป่าและน้ำ สองสิ่งที่เป็นดั่งต้นธารแห่งชีวิต และรากฐานแห่งความยั่งยืนของแผ่นดินไทย

“หากพระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า ป่าที่ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ พระเจ้าอยู่หัวสร้างอ่างเก็บน้ำ ฉันจะสร้างป่า”

จากพระราชดำรัส สู่แนวทางพระราชดำริที่กลายเป็นพลังแห่งการอนุรักษ์และแรงบันดาลใจให้โลกได้เรียนรู้

ทรงปฏิบัติตามแนวทางพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ในเรื่องทรัพยากรน้ำ มีพระราชดำรัสว่า “หากพระเจ้าอยู่หัวเป็นป่า ฉันจะเป็นน้ำ คอยหล่อเลี้ยงป่า” แนวคิดนี้สะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ป่าและน้ำเพื่อความยั่งยืน

เริ่มจากการเสด็จไปบ้านถ้ำติ้ว อ.ส่องดาว จ.สกลนคร เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2515 การสร้างป่าและน้ำเริ่มต้นเป็นโครงการเล็ก ๆ แต่สะท้อนถึงแนวคิดล้ำสมัยและยั่งยืน

• การทำลายป่าและโลกร้อนเป็นปัญหาที่เด่นขึ้นในปัจจุบัน โครงการของทั้งสองพระองค์เป็นแนวทางต้นแบบในการแก้ปัญหาโลกร้อน เช่น การคืนความชุ่มชื้นให้ผืนดิน
• มีการต่อยอดโครงการ เช่น ป่ารักน้ำ บ้านเล็กในป่าใหญ่ โครงการเล็ก ๆ เริ่มขยายเป็นหลายโครงการและมีการดำเนินการต่อเนื่อง
• การศึกษาต่อยอดสามารถนำไปสู่การสร้างคาร์บอนเครดิตและรายได้ให้ชุมชน

• การปลูกหญ้าแฝกและโครงการอื่น ๆ เพื่อแก้ปัญหาดิน น้ำและป่า
• การอนุรักษ์สัตว์ป่า พันธุ์พืช และทะเล เช่น เต่าทะเล
• การสร้างศูนย์เรียนรู้ชุมชนและความร่วมมือของประชาชน

แนวคิดพระราชดำริไม่ได้มุ่งแค่ผลประโยชน์ชั่วคราว แต่มีเป้าหมายระยะยาว สามารถแก้ปัญหาทั้งในระดับชุมชน ประเทศ และระดับโลก

• พระราชดำรัส “หากพระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า ป่าที่ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ พระเจ้าอยู่หัวสร้างอ่างเก็บน้ำ ฉันจะสร้างป่า” เป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดและโครงการสำคัญ
• การดำเนินการของสองพระองค์เป็นตัวอย่างของความยั่งยืนและการแก้ปัญหาโลกร้อน
• หน่วยงานรัฐและสถาบันการศึกษาควรเข้ามาศึกษา ต่อยอด และประเมินผลเพื่อใช้เป็นแบบอย่างระดับโลก

รายการรอบตัวเรา วันอาทิตย์ 10.30 น. Chula Radio [1 พ.ย.68]
รศ.ดร.ทวีวงศ์ ศรีบุรี ศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย