"สมุดแปลนชีวิต" ใช้เป็นเครื่องมือพัฒนาทักษะชีวิตให้กับเด็กและเยาวชนได้อย่างไร (นาที 1.35)

• ผลลัพธ์จากการเฝ้าดูเด็กที่ใช้สมุดแปลนชีวิต (นาที 12)
• ทำไมยังอยากให้เด็กเขียนลงกระดาษมากกว่าทำเป็นดิจิล (นาที 16.15)

ดร.ศุภิชัย ตั้งใจตรง สังเกตเห็นแนวทางการเรียนรู้ของเยาวชนในต่างประเทศที่ให้ความสำคัญกับการจดบันทึกและวางแผนชีวิตอย่างเป็นระบบตั้งแต่วัยเด็ก แนวคิดดังกล่าวจึงถูกนำมาปรับใช้กับบริบทสังคมไทย ด้วยความเชื่อว่าเด็กไทยมีศักยภาพในการคิดและวางแผนได้ หากมีเครื่องมือที่เหมาะสม โดยมุ่งหวังให้เด็กและเยาวชนได้เริ่มต้นสร้าง “นิสัยการวางแผนชีวิต” ตั้งแต่ช่วงประถมศึกษา

โครงการสมุดแปลนชีวิตทางมูลนิธิได้ดำเนินการมาเป็นเวลา 15 ปีแล้ว มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างพัฒนาการและทักษะชีวิตให้กับเด็ก ให้เด็กรู้จักใช้เวลาอย่างมีคุณค่า ไม่ปล่อยเวลาให้ผ่านไปเฉยๆ

ลักษณะโดยรวม สมุดแปลนชีวิตไม่ใช่เพียงสมุดบันทึกหรือปฏิทิน แต่เป็น เครื่องมือพัฒนาทักษะชีวิตแบบองค์รวม ที่ออกแบบให้เหมาะกับช่วงวัย ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาจนถึงมัธยมศึกษาตอนต้น ภายในประกอบด้วย

กลุ่มเป้าหมาย
• ระดับประถม หนังสือจะใหญ่กว่าเพื่อความชัดเจน เน้นการระบายสีและให้เริ่มทำความคุ้นเคยกับการวางแผน
• ระดับมัธยมต้น เพื่อให้เด็กฝึกฝนการวางแผนและลองคิดว่าอยากเป็นอะไรในอนาคต มีการสอดแทรกข้อมูลเกี่ยวกับวิชาชีพ

การพัฒนาและทีมงาน ทีมงานประกอบด้วยอาจารย์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อาทิ นิเทศศาสตร์ (การสื่อสาร) และนักจิตวิทยาเด็กจากคณะครุศาสตร์ พร้อมทั้งครูจากโรงเรียนสาธิตและครูตามโรงเรียนต่าง ๆ ที่นำไปใช้และให้ข้อเสนอแนะ

• นักจิตวิทยาทางการศึกษามองว่าการใช้มือเขียนเป็นการพัฒนาทักษะและสร้างกล้ามเนื้อที่จำเป็นต่อการเติบโตของเด็ก ๆ
• การเขียนด้วยมือช่วยให้เด็กคิดและสื่อสารความคิดออกมาได้ช้าลงและลึกซึ้งขึ้น
• การเขียนช่วยให้เด็กมีสมาธิและรู้สึกสงบ
• สมุดบันทึกจะกลายเป็นข้อมูลของเด็กที่ครูสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการเชื่อมความสัมพันธ์กับเด็กที่มีปัญหาในการสื่อสารหรือปิดกั้นตัวเองได้

ผลตอบรับจากการใช้ แม้ว่าจะไม่ได้มีการทำวิจัยอย่างเป็นระบบ แต่จากการสอบถามและเฝ้าดู พบว่า
• 30% ได้ลองใช้
• 20% ใช้ค่อนข้างสม่ำเสมอและเริ่มได้อุปนิสัยการวางแผน
• 10% ใช้สม่ำเสมอและพลิกตัวเอง สามารถตัดสินใจและวางแผนกิจกรรมต่าง ๆ ได้

การแจกจ่าย หนังสือจะถูกแจกจ่ายให้กับคุณครูที่ขอมาทั่วประเทศ โดยมีเงื่อนไขว่าครูต้องนำไปใช้ และให้ข้อเสนอแนะกลับมาเพื่อพัฒนาต่อ (เน้นการแจก ไม่ใช่การขาย)

การเข้าถึงแบบดิจิทัล มูลนิธิได้วาง Artworks (ไฟล์ต้นฉบับ) ของหนังสือไว้บนเว็บไซต์ทุกปี เพื่อให้ครูหรือผู้ปกครองดาวน์โหลดและนำไปพิมพ์ใช้เองได้ด้วย

• เว็บไซต์มูลนิธิพัฒนาทักษะชีวิต www.thailifeskills.org (มีกิจกรรมอื่นนอกเหนือจากหนังสือด้วย)
• คอร์สออนไลน์ (CU MOOC) วิชาการพัฒนาทักษะชีวิต รหัส CU MOOC 4011

มูลนิธินี้ดำเนินการโดยมี ดร.ศุภิชัย ตั้งใจตรง เป็นประธานกรรมการ
• เว็บไซต์ www.thailifeskills.org
• วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของเยาวชน
• กิจกรรมหลัก จัดทำและแจกจ่าย "สมุดแปลนชีวิต" (Life Plan Book) เพื่อฝึกฝนการวางแผนและสร้างนิสัยที่ดีให้กับเด็กระดับประถมและมัธยมต้น
• มูลนิธิยังทำกิจกรรมอื่น ๆ เพื่อช่วยเหลือและพัฒนาน้อง ๆ ที่มีปัญหาในบางอย่างที่อาจจะต้องเข้าไปในสถานศึกษาพิเศษ (แทนที่จะเข้าโรงเรียนปกติ)

รายการรอบตัวเรา วันอาทิตย์ 10.30 น. Chula Radio [28 ธ.ค.68]
ผู้ดำเนินรายการ: ศ.ดร.สุชนา ชวนิชย์ ศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วิทยากร: ดร.ศุภิชัย ตั้งใจตรง ประธานมูลนิธิพัฒนาทักษะชีวิต (ThaiLifeSkills) และกรรมการผู้อำนวยการศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย