ไข่ไก่กับพยาธิตัวตืด
115 views
0
0

ไข่ไก่กับพยาธิตัวตืด
กรณีที่มีการแชร์ภาพไข่ไก่ที่มีเส้นสีเนื้อยาวๆ อัดแน่นอยู่ในไข่ แล้วก็ให้ข้อมูล (แบบผิดๆ) ว่าเป็นพยาธิตัวตืดจำนวนมากที่แฝงอยู่ในไข่ไก่ ทำให้คนวิตกว่าไข่ไก่ที่กินอยู่จะปลอดภัยหรือเปล่า ข้อเท็จจริงเรื่องนี้เป็นอย่างไร

เรื่องไข่ไก่ที่พบพยาธิตัวตืด มี 3 ประเด็นที่อยากชวนมองคือ

1. วงจรชีวิตของพยาธิตัวตืดในไก่
เริ่มจากไก่กินสัตว์ที่เป็นผู้ถูกอาศัยตัวกลาง ได้แก่ มด ตั๊กแตน แมลงวันบ้าน ที่มีตัวอ่อนระยะติดโรคเข้าไป แล้วตัวอ่อนของพยาธิตัวตืดนั้นไปเจริญในลำไส้ของไก่ จากนั้นจึงมีการสร้างปล้อง (strobilization) ซึ่งกว่าที่จะได้จำนวนปล้องที่ยาวมากต้องใช้เวลาเป็นสัปดาห์

2. กระบวนการสร้างไข่ในไก่
การสร้างไข่ในระบบสืบพันธุ์ของไก่จะเริ่มตั้งแต่ไข่แดงจากถุงไข่ที่ผิวของรังไข่ เคลื่อนที่มายังท่อนำไข่ มีการสร้างไข่ขาวมาหุ้ม และเคลื่อนต่อไปยังมดลูก จนมีเปลือกแข็งมาหุ้มและออกไข่มานั้น ใช้เวลาประมาณ 1 วัน

3. ลักษณะทางกายวิภาคของช่องทางออกของไข่
บริเวณรูทวารของไก่เป็นช่องทางที่เชื่อมกันของส่วนปลายของ 3 ระบบ คือ ระบบสืบพันธุ์ ระบบขับถ่ายปัสสาวะ และระบบทางเดินอาหาร คือเป็นที่เปิดร่วมกันของท่อนำไข่ ท่อปัสสาวะและลำไส้ใหญ่ โดยจะเชื่อมต่อกันที่ลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย ดังนั้นปัสสาวะ อุจจาระ จะออกมาจากช่องเดียวกัน แต่ย้ำว่าการเชื่อมกันเกิดที่ “ส่วนปลาย” ของลำไส้ใหญ่ ไม่ได้เชื่อมกันตั้งแต่ตอนต้นของลำไส้

ดังนั้นเมื่อดูจากระยะเวลา ลักษณะทางกายวิภาค และความยาวของพยาธิตัวตืดที่เห็น จึงมี "ความเป็นไปได้ต่ำมาก" ซึ่งมีข้อพิสูจน์มาแล้วว่า "สิ่งที่อยู่ในไข่ไก่ตามภาพที่เกิดขึ้นไม่ใช่พยาธิตัวตืด"

แต่หากเป็นพยาธิตัวตืดจริง จะมีสาเหตุมาจากอะไรได้ มองว่าน่าจะมาจากทั้ง 5 ข้อต่อไปนี้ที่เกิดร่วมกัน

1. ต้องเกิดจากแม่ไก่ที่ถูกเลี้ยงอย่างไม่สะอาด และไม่มีการจัดการที่ดี รวมถึงไม่มีการถ่ายพยาธิตามโปรแกรม ซึ่งอาจทำให้มีพยาธิในทางเดินอาหาร ร่วมกับ
2. มีเหตุบังเอิญว่า ตัวอ่อนระยะติดโรคที่อยู่ในปล้องของตัวตืดหลุดออกจากปล้องในลำไส้ไก่ โดยปนมากับอุจจาระแล้วเคลื่อนที่ไปถึงใกล้ทวารหนักเตรียมขับถ่ายออกไป ร่วมกับ
3. บังเอิญที่ปล้องนั้น ติดย้อนกลับเข้าไปทางท่อนำไข่ตรงบริเวณที่มีเชื่อมต่อกันของทั้ง 3 ระบบ (ใกล้กับรูทวาร) ร่วมกับ
4. การบังเอิญที่ย้อนกลับขึ้นไปทางท่อนำไข่แล้วไปเกาะกับไข่แดงก่อนที่จะมีการสร้างเปลือกไข่ (การสร้างไข่จากรังไข่จนมีเปลือกหุ้มใช้เวลาประมาณ 1 วัน) ร่วมกับ
5. ตัวอ่อนระยะติดโรค (ที่หลุดเข้าไปกับไข่แดงโดยบังเอิญ) มีการเจริญสร้างปล้องเป็นตัวเต็มวัยในไข่ไก่ต่อไป

จากเหตุการณ์ทั้งหมดนี้ โอกาสความเป็นไปได้ในการเกิดต่ำมากๆ การเกิดการอยู่ผิดที่ของพยาธิตัวตืดจะต้องเกิดแบบอุบัติเหตุจริงๆ รวมถึงเป็นการเลี้ยงที่ไม่สะอาด มีระบบการจัดการฟาร์มที่แย่มาก และไม่มีการถ่ายพยาธิให้แม่ไก่เลย

รายการ pet care onair
ผศ.น.สพ.ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร และ สพ.ญ.ดร.ฉัตรวลี บุญธรรม คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย